FAQ

FAQ

Algemeen (5)

Wat is RoHS?

RoHS staat voor Restriction of the use of certain Hazardous Substances (Beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen). Op 1 juli 2006 werd de Europese RoHS-richtlijn van kracht. Het betreft het gebruik van lood, cadmium, kwik, zeswaardig chroom, PBB en PBDE. Het loodvrij solderen is een belangrijk onderdeel van deze richtlijn. Voor de complete EU richtlijn, klikt u hier.

Heeft Elfa een RoHS verklaring?

Ja, deze kunt u hier bekijken. In deze verklaring bevestigt Elfa dat haar assemblagewerkplaats RoHS conform werkt. Volledigheidshalve melden wij hier dat de RoHS richtlijnen niet van toepassing zijn op batterijen.

Wat is NEN?

NEN staat voor het Nationale Normalisatie-Instituut. Wie meedoet aan normalisatie, deelt zijn kennis om er samen met anderen voordeel uit te halen. Normalisatie streeft naar efficiënte, veilige, gezonde en duurzame producten en processen. Op een slimme manier worden meerdere belangen met elkaar verenigd. In Nederland is NEN het nationale normalisatie-instituut. Zij werken in Europees (CEN, CENELEC en ETSI) en wereldwijd (ISO, IEC en ITU) verband aan economische groei en welzijn. Als Nederlands centrum van normalisatie helpt NEN bedrijven en andere partijen om onderling heldere en toepasbare afspraken te maken.

Klik hier voor de website van NEN.

Wat is de Stibat?

Stibat staat voor Stichting Batterijen. Dit is de organisatie die de inzamelactiviteiten voor lege batterijen in Nederland coördineert. Zij ontwikkelen activiteiten op diverse terreinen om iedereen te informeren over het hoe en waarom van de inzameling van lege batterijen. En dat gebeurt zonder winstoogmerk. Sinds 1995 is er een wettelijke regeling die voorschrijft dat gebruikte batterijen door of namens producenten en importeurs van batterijen ingezameld en gerecycled moeten worden. Stibat heeft deze taak op zich genomen. Per batterij moet een zogenaamde verwijderingsbijdrage betaald worden. Elfa is aangesloten bij de Stibat en belast per batterij de betreffende verwijderingsbijdrage aan u door.

Meer informatie:

Stibat regelt dat batterijen ingezameld worden. Lege batterijen horen namelijk niet in de vuilnisbak. Er kunnen stoffen inzitten die schadelijk zijn voor het milieu, zoals de zware metalen kwik, lood en cadmium. Deze brengen het milieu schade toe wanneer ze bij het huisvuil worden weggegooid. Daarom is het goed dat steeds meer mensen lege batterijen apart inleveren. Gescheiden van het andere afval. Niet alleen de bekende penlite batterijen kunnen worden ingeleverd, maar ook knoopcellen en de accu’s in bijvoorbeeld mobiele telefoons, foto- en filmcamera’s en snoerloos gereedschap. Oplaadbare batterijen gaan weliswaar langer mee dan batterijen voor eenmalig gebruik; op een gegeven moment functioneren ze echter ook niet meer goed en moeten eveneens op een verantwoorde manier worden afgedankt. Door lege batterijen apart in te leveren, wordt niet alleen het milieu gespaard, maar de herbruikbare metalen van de batterij worden gerecycled voor hergebruik (denk aan nikkel, staal en zink). Daarvan worden weer nieuwe producten gemaakt, zoals zinken dakgoten, vangrails, maar ook weer nieuwe batterijen. Van 25 miljoen kilo gerecyclede batterijen is daardoor over een periode van twaalf jaar 13 miljoen kilo bruikbare metalen teruggewonnen! Dat is een forse besparing op onze bodemschatten.

Kijk hier voor meer informatie.

Wat betekent verwijderingsbijdrage?

Voor alle producten waar een batterij in (of los bij) zit, moet verplicht een verwijderingsbijdrage aan Stibat betaald worden. Dit is in lijn met de internationale wet- en regelgeving (milieu). Dit geldt ook voor apparaten waar batterijen bij meegeleverd worden (denk aan zaklampen).

Batterijen kunnen ingeleverd worden bij het gemeentelijke of regionale kca-depot of via andere inzamelkanalen. Bedrijfsmatig gebruikte batterijen kunt u door een inzamelbedrijf met vergunning laten ophalen.

Knoopbatterijen (13)

Wat is een knoopbatterij?

Een knoopbatterij is een ronde batterij waarvan de diameter meestal groter is dan de hoogte ervan. Soms zijn ze uiterst klein en dan lijken ze sterk op een knoop of knop. Daarom worden ze ook wel knoopcellen genoemd.

Waarvoor wordt een knoopbatterij gebruikt?

Er zijn enorm veel toepassingen. De belangrijkste zijn horloges, camera's en hoorapparaten. Daarnaast zijn rekenmachientjes, spelletjes en autoalarms grote verbruikers.

Wat voor soort knoopbatterijen zijn er?

Er bestaan diverse systemen. De eigenschappen zijn afgestemd op de belangrijkste toepassingen.

Systeem Toepassingen Eigenschappen
Zilveroxide horloges, camera's Hoge constante spanning, Zelfontlading minder dan 5% per jaar
Alkaline elektrische apparaten Levert grote stromen, Spanning daalt tijdens gebruik, Zelfontlading minder dan 3% per jaar
Lithium camera's en elektronische apparaten Zelfontlading minder dan 1% per jaar, Niet geschikt voor zware belasting
Zinklucht hoortoestellen Hoge capaciteit, Zelfontlading 3% per jaar (indien niet geactiveerd)
Kwikoxide elektrische apparaten, hoortoestellen en camera's Levert grote stromen, Zelfontlading 2% per jaar, Milieuonvriendelijk 15% kwik

Kwikhoudende batterijen worden sinds 1998 niet meer geproduceerd, en vanaf 1999 niet meer door de fabrieken geleverd. Voor een klein aantal van deze batterijen is een vervangende zinklucht batterij op de markt.

Waarom zit er altijd zilveroxide in horlogebatterijen?

De spanning van dit systeem is hoog en blijft lang constant. De tijd moet altijd betrouwbaar zijn, vandaar dit type.

Wat is het specifieke kenmerk van alkaline knoopbatterijen?

Ze kunnen hoge stromen leveren, want het beginspanningsniveau is 1,5 Volt. Wel daalt die spanning na een tijdje relatief sterk. Daarom zijn deze batterijen minder geschikt en betrouwbaar voor camera's en meetapparatuur.

Waarom gaan lithium knoopbatterijen zo lang mee?

Lithium batterijen houden het, ook als ze niet of nauwelijks worden gebruikt, heel lang vol - soms wel tien jaar. Per jaar is de zelfontlading slechts 1% van de capaciteit.

Waarom zit er een sticker op een zinklucht batterij?

Pas wanneer men de sticker van deze batterij af haalt, activeert de lucht de batterij. Via gaatjes dringt de zuurstof de batterij binnen. Doordat het actieve materiaal van buiten komt, is er meer plaats in de batterij voor capaciteit. Zo is de levensduur lang, en de ontlaadcurve vlak. Op vrijwel dezelfde manier werkt de air-alkaline batterij.

Kunnen knoopbatterijen tegen hoge en lage temperaturen?

De maximaal toelaatbare temperaturen voor een knoopbatterij zijn -10° en +65° Celsius. De beste werkomgeving echter is die waar de temperaturen liggen tussen +10° en +35° Celsius.

Bestaan er oplaadbare knoopbatterijen?

Er zijn diverse types oplaadbare knoopbatterijen. Ze worden meestal ingebouwd in de verschillende apparaten. In de winkel zijn ze zelden verkrijgbaar, mede door de geringe vraag.

Waar zit de plus- en de minpool van een knoopbatterij?

De minpool zit aan de bovenkant en de pluspool aan de iets bredere onderkant. Op de pluskant staat vaak het merk en het typenummer; deze kant ligt bijna altijd boven bij het plaatsen van de batterij.

Hoe weet je welke hoortoestelbatterij je moet hebben?

De formaten van hoorbatterijen zijn herkenbaar aan de sticker op de batterijverpakking. Hoorbatterijen zijn per 6 st. in blister verpakt, als volgt:

Batterij Kleur Toepassing
5 rood Mini toestellen in het gehoorkanaal
10 geel Mini toestellen in het gehoorkanaal
13 oranje Toestellen achter het oor en in de oorschelp
312 bruin Toestellen in gehoorkanaal
675 blauw Toestellen achter het oor
Hoe lang gaan hoortoestelbatterijen mee?

Dat hangt sterk af van het type en de intensiteit van het gebruik. Over het algemeen gaat de grote batterij van het type 675 circa twee weken mee, terwijl de kleinste batterijen (de 5 en 10) slechts enkele dagen meegaan.

Zijn er oplaadbare hoortoestelbatterijen?

Ja, maar voor de gebruiker zijn oplaadbare gehoorbatterijen doorgaans niet interessant. De gebruiksduur is dermate kort dat je de batterij misschien wel enkele malen per dag moet vervangen door een nieuw opgeladen batterij. Voor de 675 is er bijvoorbeeld een NiMH-cel van 1,2 Volt en 40 mAh; deze batterij is echter na 8 uur gebruik alweer aan vervanging en opladen toe.

Lantaarns & verlichting (9)

Wat is LED-verlichting?

LED staat voor Light Emitting Diode, en wordt gezien als het lichtsysteem van de toekomst.

LED’s kunnen gezien worden als de opvolgers van gloeilampen. Gloeilampen brengen als nadeel met zich mee dat na enige tijd het gloeidraad doorbrandt. Bij LED’s is dit niet het geval omdat er geen gebruik wordt gemaakt van gloeidraad.

LED’s zetten de stroom direct om in licht. Op deze manier wordt er veel minder stroom verbruikt. Bij een normale lamp moet eerst de stroomdraad gaan gloeien. Een ander voordeel is de veel langere levensduur van LED’s. Een LED kan meer dan tien jaar achter elkaar branden zonder stuk te gaan.

Inmiddels verkoopt Elfa de derde generatie LED’s.

De voordelen van LED’s op een rijtje:

  • Zeer zuinig met stroom: veel licht voor weinig energie.
  • Extreem lange levensduur (20.000-100.000 uur)
  • LED’s kunnen eigenlijk niet kapot en is goed bestand tegen trillingen doordat een kwetsbare gloeidraad ontbreekt.
  • Kan temperatuurverschillen aan.
  • Met lenzen kan er ‘gespeeld’ worden met de lichtbundel uit een LED. Men kan bijvoorbeeld de bundel breder of smaller maken.

Nadelen (vooral bij 'oudere LED's):

  • Lage lichtopbrengst
  • De kleur van het licht neigt naar blauw
Wat zijn de verschillen in fittingen?

Er zijn een groot aantal fittingen mogelijk aan de verschillende lampen. Hieronder de meest voorkomende:

  • Schroeffittingen: De bekendste zijn de kleine (E14) en de grote (E27). Daarnaast kennen we ook de Goliath-fitting (E40).
  • Steekfittingen: Dit betekent dat de lamp één of meerdere voeten heeft, waardoor hij in één beweging in de fitting gestoken kan worden. Deze klemt de voet(en) meestal automatisch vast, maar soms moet er geschroefd worden. Steekfittingen zijn er van heel klein tot vrij groot.
  • TL-fittingen: Rechte tl-buizen hebben allemaal een eigen fitting-systeem.
  • Bajonetfittingen: Deze fittingen worden in de lamp geduwd waardoor de pinnetjes aan de zijkant achter een opening kunnen blijven haken.
Wat zijn gloeilampen?

Een gloeilamp bestaat uit een vacuüm getrokken of met glas gevulde glazen bol met daarin een gloeidraad, ook wel filament genoemd. Als er stroom door de gloeidraad vloeit gaat deze gloeien en licht uitzenden. Er bestaan verschillende soorten gloeilampen voor verschillende toepassingen. Dit hangt af van het soort edelgas dat eraan toegevoegd is. In het algemeen spreken we van 3 soorten gloeilampen: de ‘gewone’ (krypton) gloeilamp, de halogeen gloeilamp en de xenon gloeilamp.

  • Krypton gloeilamp 90 tot 95 procent van de stroom die een gloeilamp gebruikt wordt omgezet in warmte. Dit betekent dat maar 5 tot 10 procent van de energie daadwerkelijk wordt omgezet in licht. Een gloeilamp is dus niet erg efficiënt. Gloeilampen zijn het minst energiezuinig en hebben een brandduur van gemiddeld 1.000 uur.
  • Halogeen gloeilamp De halogeen lamp is een soort gloeilamp die dankzij het halogeengas extra veel licht geeft. Deze gaat ook langer mee dan een gewone gloeilamp en het verbruik voor sommige toepassingen ligt ook 30% lager. De halogeen lamp is wel duurder in aanschaf, maar onderscheidt zich van andere gloeilampen door het hoge lichtrendement en de uitstekende kleurweergave. Verder zijn de prestaties ongeveer de gehele levensduur constant en zijn halogeenlampjes vaak kleiner dan gewone gloeilampen.
  • Xenon gloeilamp Bij xenonverlichting wordt er gas ontstoken. Door gasontlading in de xenon verlichting ontstaat er een vlamboog die tot 3x meer lichtopbrengst heeft dan een gewone halogeen lamp. Na ongeveer 2.500 branduren is de lichtopbrengst nog zo’n 70%, dat is nog altijd meer dan een goede halogeenlamp.
Waar worden LED's vooral voor gebruikt?

LED's worden toegepast voor:

  • Zaklampen
  • Signaalverlichting
Wat zijn ATEX gecertificeerde lampen?

ATEX staat voor ATmosphères EXplosives, oftewel een explosieve atmosfeer. Als een lamp ATEX gecertificeerd is, betekent dit dat deze lamp geschikt is voor gebruik in een explosiegevaarlijke omgeving. Of een lamp wel of niet ATEX-gecertificeerd is kan men zien op de behuizing van de lamp. De certificering is er in gedrukt. Elfa heeft van een aantal toonaangevende merken deze ATEX gecertificeerde lampen in haar assortiment.

Welke ATEX coderingen worden onderscheiden?

Of een lamp wel of niet ATEX-gecertificeerd is kan men zien op de behuizing van de lamp. De certificering is er in gedrukt. Dit bestaat uit een aantal coderingen. Deze coderingen en hun betekenissen zijn de volgende:

  • CE: Deze code onderschrijft dat het product aan alle gestelde kwaliteitseisen van de EU voldoet.
  • Ex: Het specifieke teken voor explosiepreventie.
  • G, D of GD: Toepasbaar in gas (G), stof (D) of beide (GD) atmosferen.
  • E Ex: Goedgekeurd voor gebruik in explosieve ruimten volgens de laatste gemeenschappelijke Europese eisen.
  • E ib: Mate van bescherming.
  • IIA, IIB of IIC: De gas groep waarbinnen het product valt. (Bij IIA is het risico op ontvlamming het kleinst, bij IIC het grootst).
  • T1 t/m T6: Temperatuurclassificatie van de gebruikte gloeilamp. Classificatie naar de maximumtemperatuur van de oppervlakte, waarbij T1 de hoogste temperatuur heeft en T6 het laagste.

Een ATEX certificering dient te worden afgegeven door een notified body zoals KEMA of DEMKO. Indien de lamp door een niet gecertificeerd keuringsinstituut wordt beoordeeld is de zone waarin de certificering wordt toegekend, maximaal 2. Dit is de laagste beschermingsklasse.

Waar staat ATEX voor?

ATEX staat voor ATmosphères EXplosives, oftewel een explosieve atmosfeer.

Onder een explosieve atmosfeer wordt het volgende verstaan: een mengsel van brandbare stoffen in de vorm van gassen, dampen, nevels en stof, onder atmosferische omstandigheden, waarin de verbranding zich na ontsteking uitbreidt tot het gehele mengsel.

Sinds Juli 2003 echter zijn de ATEX 95 en ATEX 137 ingevoerd; richtlijnen die speciaal geschreven zijn om de aandacht te focussen op veiligheid in explosieve ruimten en die het gebruik van explosieveilige producten wettelijk verplicht stellen in dit soort ruimten.

De richtlijn geldt voor alle ondernemingen waar "door het gebruik van brandbare stoffen een gevaarlijke explosieve atmosfeer kan ontstaan en het daardoor tot explosiegevaar kan komen".

Welke ATEX zones worden onderscheiden en wat betekenen ze?

Bij ATEX wordt gesproken over gevarenzones.

De omgevingsatmosfeer en de heersende omstandigheden op de werkplek zijn allesbepalend voor de installatiemethoden van het toe te passen materieel en de keuze van de te gebruiken arbeidsmiddelen. Het is daarom een eerste vereiste dat er een gevarenzone indeling wordt gemaakt van de gebieden die met het oog op gas- en stofexplosiegevaar gevaarlijk zouden kunnen zijn.

Die potentieel gevaarlijke gebieden worden op grond van frequentie en duur van het optreden van een explosieve atmosfeer in gevarenzones onderverdeeld:

  • Zone 0, 1 en 2: bij kans op een gasontploffing (een mengsel van brandbaar gas, damp of nevel met lucht).
  • Zone 20, 21 en 22: bij kans op een stofontploffing (een wolk brandbare stof).

Hierbij geldt dat het laagste getal de gevaarlijkste zone aangeeft. Naarmate een gevarenzone zwaarder is ingedeeld worden er ook strengere eisen gesteld aan de inrichting van de werkomgeving en aan de toepassing en het gebruik van materieel en beveiligingssystemen.

Waar vind ik nog meer achtergrondinformatie over ATEX?

Er is veel informatie beschikbaar. Hieronder vindt u een aantal interessante websites.

Niet oplaadbare batterijen (8)

Welke soorten niet oplaadbare batterijen zijn er?

De betere soort heet alkaline, de goedkopere soort heet zinkkool. Alkaline batterijen gaan aanzienlijk langer mee en zijn beter geschikt voor apparaten die veel stroom vragen. Bovendien zijn alkaline batterijen lekvrij. De betere zinkkool batterijen, ook wel zinkchloride genoemd, hebben overigens tegenwoordig een extra beschermmantel tegen het lekken.

Gaan alkaline batterijen echt vijf keer langer mee?

Ja, maar alleen als je de beste alkaline batterij met de slechtste zinkkool batterij vergelijkt in een ongewone situatie waarin het apparaat continue aanstaat. Het is dus een, op z'n zwakst gezegd, overdreven claim. In de meeste gevallen is het verstandig voor alkaline batterijen te kiezen, omdat ze inderdaad duidelijk langer mee gaan. De capaciteit van een moderne alkaline-penlite ligt tussen de 2600 en de 2800 mAh, terwijl een zinkkool-penlite een capaciteit heeft van ongeveer 1000 mAh.

Wanneer zijn zinkkool batterijen toch interessant?

In apparaten waarvoor weinig stroom nodig is (klokken of thermostaten) is het niet per se nodig een duurdere alkaline batterij te gebruiken. Bovendien hebben zinkkool batterijen de eigenschap dat ze zich na gebruik enigszins herstellen. Dat zie je bijvoorbeeld als je een zaklamp na enige tijd gebruik uitzet. De lichtstraal werd zwakker aan het eind, als je even wacht en je schakelt de lamp weer in, zie je dat de lichtstraal weer helder is. Alkaline heeft een meer geleidelijk dalend spanningsverloop, maar houdt het natuurlijk wel langer uit.

Hoe herken je formaten batterijen?

Formaten van batterijen hebben een naam en kunnen ook een code hebben. De namen zijn min of meer in alle landen gelijk, hoewel er in de volksmond vaak andere termen worden gebruikt. De codes zijn overal anders (bijvoorbeeld de internationale IEC code en de Amerikaanse code). Ook gebruikt elke producent vaak eigen codes. Het is dan ook vaak moeilijk om de codes op verpakkingen te herkennen. De IEC code is de meest gangbare. De batterijsoorten zijn in de IEC code te herkennen aan de letters. Alkaline bijvoorbeeld wordt LR genoemd, zinc-carbon batterijen hebben een R als beginletter.

IEC-code V.S.-code Naam Volksmond Maten(mm)(diamtr x hoogte)*
LR1 N Lady    
(L)R03 AAA Micro kleine penlite, potloodcel 10,5x44,5
(L)R6 AA Mignon Penlite 14,5x50,5
(L)R14 C Baby Engelse staaf, kleine staaf 26,2x50
(L)R20 D Mono grote staaf 34,5x61,5
R25   Blokbatterij    
6(L)R61 E 9 Volt E-blokje 26,5x17,5x48
3(L)R12   Normal platte 4,5 Volt batterij 26x22x67
* hier kunnen soms enkele tolerantieverschillen in zijn.
Welke afkortingen voor systemen bestaan er?

Dit zijn de gangbare afkortingen voor de batterijsystemen. Dit zijn de termen die universeel worden gehanteerd en deze kunt u ook in deze productcatalogus terugvinden. Een round batterij (zie tabel) is rond en een flat is plat. Een P is de benaming voor alle batterijen die niet rond zijn. Achter veel chemische afkortingen kunnen dus, naast een R ook een F (flat) of een P, komen te staan.

B = Lithium carbon monofluoride (low drain) BR
C = Lithium mangaan dioxide (high drain) CR
E = Lithium thionyl chloride ER
F = Lithium iron disulfide FR
G = Lithium Copper oxide GR
K = Cadmium KR
L = Alkaline LR
M = Mercury MR
P = Oxygen PR
S = Silver SR

Een LR batterij is dus een ronde alkaline batterij. Een platte alkaline batterij zou dus een LF batterij worden enzovoorts.

Kunnen alkaline batterijen worden herladen?

Nee, normale alkaline batterijen niet. Wel bestaan er oplaadbare alkaline batterijen, maar daaraan zijn grote nadelen verbonden:

  • Ten eerste heb je een speciale lader nodig, die meestal relatief duur is. Laden van alkaline batterijen in laders die voor de echte oplaadbare nikkel-hydride- en nikkel-cadmium batterijen bestemd zijn, kan zeer gevaarlijk zijn (explosierisico).
  • Ten tweede kan de spanning van een alkaline batterij al snel onder een kritiek punt dalen, waarna je haar niet meer kunt opladen. Het probleem is dat je tijdens het gebruik niet weet wanneer dit punt is bereikt. Je moet dus voor de zekerheid al snel weer opladen, wat nadelig is als je het apparaat gedurende langere tijd wilt gebruiken.
  • Ten derde krijg je bij het herladen van de alkaline batterijen nooit de volle capaciteit terug. Als de batterijen enkele malen gebruikt zijn, wordt de beschikbare energie al snel steeds minder. In de praktijk zul je ze hooguit enkele tientallen malen in beperkte mate kunnen herladen. Het netto rendement is echter zeer gering. Vanwege deze nadelen kan je beter echte oplaadbare batterijen kopen. Het enige gebruiksvoordeel bij het opladen van alkaline batterijen is de hogere aanvangsspanning. Maar deze spanning daalt op een gegeven moment zelfs onder die van de echte oplaadbare batterijen.
Wat moet ik weten over air-alkaline batterijen?

Een onderscheidend systeem binnen de verschillende primaire batterijsoorten is air-alkaline. De batterij gebruikt zuurstof (O2) uit de lucht als kathode. De zuurstof wordt via gaatjes in de behuizing naar de kathode geleid waar reductie (opnemen van elektronen) plaatsvindt op een koolstof laag. Omdat in de batterijbehuizing alleen een anode ondergebracht hoeft te worden, is de energiedichtheid per gewicht gemiddeld hoog, tussen 220–300 Wh/kg (in vergelijking met 99–123 Wh/kg van een silver-oxide batterij).

Een bijkomend voordeel van deze batterij is de relatief lage kostprijs en het milieuvriendelijke karakter. Deze batterijen hebben een oneindige bewaartijd totdat ze zijn geactiveerd door ze aan lucht bloot te stellen. Na activering is de houdbaarheid vrij kort door een hoge zelfontlading. Een ander nadeel: eens geactiveerd, is het chemische proces van energieproductie niet meer te stoppen, maar wel af te remmen.

Toepassingen van air-alkaline batterijen:

  • Spoorweg signaalverlichting
  • Wegwerk signaalverlichting
  • Boeiverlichting en signaalverlichting op zee
  • Telecommunicatie
  • Parkeermeters
  • Afrastering
Wat moet ik weten over lithium batterijen?

Lithium batterijen kenmerken zich door een zeer geringe zelfontlading. Per jaar is de zelfontlading slechts 1% van de capaciteit. De spanning bij deze batterij is exceptioneel hoog. Op dit informatieblad wordt een aantal merken genoemd die lithium batterijen produceren, evenals de verschillende productvarianten die daarbij horen. Lithium is een licht metaal met een uitzonderlijke hoge capaciteit (3,86 Ah/gram). Wanneer men lithium met andere chemische stoffen mengt zoals mangaan of zwavel resulteert dit in een batterij met veel energie, een laag gewicht, verminderde zelfontlading en het vermogen om te presteren onder extreme omstandigheden.

Toepassingen van lithium batterijen

Lithium wordt voor zeer veel toepassingen gebruikt; van mobiele telefoons en microprocessors tot aan grote industriële werksituaties zoals in de olie- en gasindustrie en ruimtevaart.

Oplaadbare batterijen (16)

Hoe werkt een oplaadbare batterij?

Je kan de werking van een oplaadbare batterij vergelijken met die van een autoaccu. Als zij leeg is, kan zij weer worden opgeladen en opnieuw worden gebruikt. Bij een optimale behandeling kunnen deze batterijen tot duizend keer worden herladen. Door de constante spanning (1,2 Volt) werkt een oplaadbare batterij van het begin tot het eind vrijwel even krachtig. Daarna houdt zij er vrij plotseling mee op en moet zij worden geladen.

Wat zijn de belangrijkste voordelen van oplaadbare batterijen?

Ze gaan extreem lang mee in het gebruik omdat ze in principe duizend maal kunnen worden herladen. Ze zijn weliswaar duurder in de aanschaf dan niet oplaadbare alkaline- en zinkkool batterijen, maar als je regelmatig batterijen gebruikt verdien je de investering van de batterij en het bijbehorend laadapparaat heel snel terug. Je hoeft dan ook niet meer steeds terug voor een nieuw setje batterijen.

Omdat oplaadbare batterijen zo lang meegaan komen er automatisch minder gewone in het afval terecht en dat is dan weer beter voor ons milieu.

Is een oplaadbare batterij van 1,2 Volt altijd voor alles te gebruiken?

Meestal wel. Alkaline batterijen hebben alleen in het begin van het gebruik een spanning van 1,5 Volt, maar al snel daalt deze en uiteindelijk komt ze zelfs onder het niveau van een oplaadbare batterij. Oplaadbare batterijen hebben daarentegen een heel stabiel spanningsverloop.

Wat zijn nadelen van oplaadbare batterijen?
  1. Oplaadbare batterijen houden er op een gegeven moment plotseling mee op. Als je bijvoorbeeld met je fotocamera (winder, flitser) op reportage bent, zou je vrij abrupt voor een verrassing kunnen komen te staan. Bij alkaline batterijen neemt de spanning langzamer af, die houden er geleidelijker mee op.
  2. Ze zijn iets duurder dan alkaline batterijen, ook omdat je nog een lader moet aanschaffen.
  3. Oplaadbare nikkel-cadmium batterijen bevatten 15% van het zware metaal cadmium, ze kunnen echter uitstekend worden gerecycled.
  4. NiCd heeft als bezwaar dat je ze eerst volledig moet ontladen alvorens ze weer herladen kunnen worden, doe je dat niet dan ontstaat er al gauw een geheugenblok, waardoor je ze niet meer vol kan krijgen. NiMH batterijen hebben daar geen last van, die kan je dus op elk gewenst moment (bij)laden.
Waarom houdt een oplaadbare batterij er plotseling mee op?

De spanning van een oplaadbare batterij blijft mooi constant tijdens het gebruik, maar als ze leeg is, daalt de spanning ineens heel snel. Veel sneller dan een alkaline batterij, die heel geleidelijk naar zijn einde loopt. Hiervan zie je ruim van tevoren dat ze vervangen moeten worden. Maar, even herladen, en de oplaadbare batterij is weer vol.

Waarvoor is een oplaadbare batterij het meest geschikt?

Voor vrijwel alle apparaten die in korte tijd veel energie vragen; draagbare cassette- en cd-spelers, draagbare radio's, elektronische spelletjes, motorisch speelgoed, allerlei huishoudelijke apparaten, professionele en digitale fotocamera's, videocamera's, snoerloze en mobiele telefoons, portable computers en vele andere professionele apparaten. Oplaadbare batterijen worden niet aanbevolen als het apparaat nauwelijks wordt gebruikt (lees de gebruiksaanwijzing van het apparaat, en/of de aanwijzingen in het batterijvak). Het is ook niet aan te raden als je geen risico wilt nemen (een oplaadbare batterij is heel plotseling leeg) of als de batterij een lange tijd ongebruikt in het apparaat zit (een oplaadbare batterij verliest per dag ca 1% van zijn vermogen door zelfontlading).

Kunnen oplaadbare batterijen echt duizend keer geladen worden?

Ja, dat kan echt. Maar omdat in de praktijk vaak onzorgvuldig met batterijen wordt omgesprongen, wordt deze duizend maal meestal niet gehaald. Zeker bij nikkel-cadmium is dat een probleem, omdat ze meestal niet eerst ontladen worden. Tevens komt het vaak voor dat lege batterijen veel te lang leeg blijven, omdat men ze pas gaat herladen als ze weer gebruikt moeten worden. Lange tijd leeg of half leeg staan is funest voor oplaadbare batterijen.

Werken oplaadbare batterijen bij koud en warm weer?

Onder extreme weers- of gebruiksomstandigheden (lager dan -20° of hoger dan +55° Celsius) werken oplaadbare batterijen beduidend beter dan eenmalige batterijen.

Wat is een nikkel-metaalhydride batterij?

De huidige generatie oplaadbare batterijen waarbij het milieuonvriendelijke cadmium is vervangen door een metaallegering die in staat is energie in de vorm van waterstof te absorberen, oftewel hydride. Dankzij deze waterstof bevat de nikkel-hydride batterij een grotere hoeveelheid energie dan andere oplaadbare batterijen.

Wat zijn de belangrijkste voordelen van NiMH t.o.v. NiCd?
  1. Nikkel-hydride bevat geen zware metalen (0% cadmium t.o.v. 15% in nikkel-cadmium batterijen).
  2. Tot 200% hogere capaciteit dan nikkel-cadmium batterijen van gelijke omvang. Bijvoorbeeld een nikkel-hydride-penlite heeft een capaciteit van tot maar liefst 2100 mAh.
  3. Er treedt geen geheugeneffect meer op; de nog niet gebruikte capaciteit blijft steeds volledig beschikbaar. Je kunt nu op elk door jou gewenst moment laden, zonder onnodig capaciteitsverlies.
Wat betekent geheugeneffect?

Als je oplaadbare NiCd batterijen steeds oplaadt voordat ze echt helemaal leeg zijn, ontstaan er kristallen op de elektrode van de batterij. Hoe vaker je dit doet, des te dikker wordt de samenklonterende laag kristallen. Het gevolg is dat de beschikbare hoeveelheid energie steeds kleiner wordt. Je kan dergelijke batterijen nog wel oppeppen door ze met behulp van een elektronisch ontlaadapparaat enkele malen te ontladen en daarna weer te herladen, maar echt nieuw krijg je ze toch niet meer. Oplaadbare NiMH batterijen hebben geen last van dit vervelende geheugeneffect. Je kunt deze op elk moment laden (bijvoorbeeld om er zeker van te zijn dat je voor deze dag voldoende energie bij je hebt).

Van welke batterijen bestaan nu NiMH versies?

Er zijn o.a. verkrijgbaar:

  • Typen potloodcel (750 en 800 mAh), penlite (1700 en 2100 mAh), Engelse staaf (2900 mAh), grote staaf (2900 mAh) en e-blokje (150 mAh). Afhankelijk van het type, geven deze batterijen tot 200% meer energie dan vergelijkbare nikkel-cadmium typen.
  • Battery-packs voor videocamera's, digitale camera’s en draadloze telefoons.
Kunnen NiMH batterijen in elke lader geladen worden?

Door de relatief hoge capaciteit van nikkel-hydride batterijen, kunnen ze het beste worden opgeladen in nikkel-hydride laders. Dit zijn laders met een relatief hoge laadstroom die de batterijen vrij snel kunnen opladen. Als de batterijen in een nikkel-cadmium lader (meestal zeer goedkope laders met een lage laadstroom en een tijdklokuitschakeling) worden geladen, kan het voorkomen dat de nikkel-hydride batterij niet volledig wordt opgeladen. Tegenwoordig zijn er ook kwalitatief goede laders op de markt die geschikt zijn voor zowel NiMH- als NiCd batterijen. Deze laders kunnen eenvoudig worden ingesteld op NiMH- of NiCd batterijen.

Wat zijn oplaadbare battery-packs?

Dit zijn grote oplaadbare batterijen die zijn samengesteld uit meerdere kleinere batterijen. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt voor videocamera's, mobiele en draadloze telefoons, laptops en vele industriële apparaten. De battery-packs hebben een hogere spanning en een hogere capaciteit, omdat de kleinere batterijen aan elkaar vast zitten. Bijvoorbeeld 6 penlites van 1,2 Volt - 1100 mAh in serie aan elkaar gemaakt levert een pack van 7,2 Volt - 1100 mAh. Dezelfde 6 penlites parallel levert een pack van 1,2 Volt - 6600 mAh, of 6,6 Ampère. Battery-packs worden vaak op maat ontwikkeld voor bepaalde apparaten.

Wat moet ik weten van loodaccu's?

De loodaccu is ontwikkeld voor toepassingen die grote stromen nodig hebben. Men dient loodaccu’s zoveel mogelijk tussentijds geheel op te laden anders verouderen ze snel. Deze batterijen zijn vooral geschikt zijn voor industriële toepassingen. In het Engels spreekt men van Sealed Lead Acid batteries (SLA), een term die men vaak tegenkomt.

In het algemeen kan men spreken van de volgende soorten loodaccu’s: Start, tractie en stand-by (Classic), SLA/ VRLA/ AGM en gelaccu’s.

  • Start, tractie en stand-by (Classic) Startaccu’s moeten een zeer grote hoeveelheid stroom gedurende een zeer korte periode (enkele seconden) kunnen leveren. Tractieaccu’s daarentegen worden toegepast bij werkzaamheden waarbij regelmatig diepe ontladingen optreden en de batterij elke dag wordt herladen. Stand-by accu’s zijn ontwikkeld voor no-break toepassingen, en dienen vaak als back-up power. Het nadeel van deze klassieke loodzuur accu is dat er met een vloeibaar elektrolyt gewerkt wordt, waardoor het niet makkelijk is om de accu’s anders dan rechtopstaand te monteren omdat er anders kans is op lekkage. Het systeem lijkt dus wat verouderd.
  • AGM (Absorbed Glass Mat) Deze accu’s zijn gemaakt voor toepassingen waar een grote standby stroom noodzakelijk is. Bij AGM accu’s is het vloeibaar elektrolyt verpakt in een speciale glasvezel separator. Meer dan 99% van het gevormde gas wordt gerecombineerd. De accu is daardoor onderhoudsvrij. Het is mogelijk deze accu op allerlei mogelijke manieren te monteren, zelfs op zijn kop.
  • Gel-accu Bij deze batterijen is het elektrolyt aangebracht in gelvorm in plaats van vloeibaar. Deze celvorm is vooral geschikt voor cyclische applicaties. Ook deze accu is weer geheel onderhoudsvrij en kan op elke manier (dus ook op de kop) opgeslagen, ontladen en geladen worden. De gel-accu is in staat hogere stromen te geven dan de AGM accu.
  • Spiraaltechnologie Een techniek die we niet onopgemerkt mogen laten is de spiraaltechnologie. Dit systeem borduurt voort op het systeem van pure loodtechnologie. In plaats van vlakke platen zoals in traditionele accu’s wordt gebruik gemaakt van 2 loodplaten die gewikkeld worden in een spiraalcel met als isolator een glasvezel waarin het elektrolyt geabsorbeerd is. Door het gebruik van hoogwaardig lood in combinatie met de speciale productietechniek ontstaat een bijzondere, compacte accu met een zeer hoog prestatieniveau.

Toepassingen van loodaccu's:

  • Classic: medisch apparatuur, landbouwproducten, elektronische heftrucks.
  • AGM: vliegtuigen, defensie-installaties, elektronische voertuigen.
  • Gel: elektrische vervoersmiddelen, alarmsystemen, medisch apparatuur.
  • Spiraal: ruimtevaart, medisch apparatuur, kritische applicaties.
Wat moet ik weten van lithium batterijen?

Dit is de nieuwste techniek op het gebied van oplaadbare batterijen. De lithium oplaadbare batterij bezit een enorme energiedichtheid. Het volume is een stuk kleiner en lichter dan bijvoorbeeld NiMH batterijen, én de spanning van lithium batterijen is veel groter (3,7 Volt).

Verder is de zelfontlading niet groot en beschadigt de batterij niet bij langdurige overlading.

Binnen lithium oplaadbare batterijen spreken we van 2 varianten: Lithium-Ion en Lithium polymeer.

  • Lithium-Ion Er wordt bij deze techniek geen gebruik gemaakt van metalen lithium voor de negatieve elektroden. In plaats daarvan maakt men gebruik van een karbon dat lithium ionen kan absorberen. Dit systeem is ook een stuk milieuvriendelijker dan de andere oplaadbare batterijen. Er wordt bijvoorbeeld geen gebruik gemaakt van giftige substanties als cadmium, lood of kwik.
  • Lithium polymeer Bij deze batterijen wordt gebruik gemaakt van een gel substantie. Deze batterijen worden vooral veel gebruikt in kleine elektronische toepassingen. De hoge energiedichtheid, lage zelfontlading maar vooral het voltage van 3,7V maken lithiumpolymeer batterijen superieur ten opzichte van andere oplaadbare batterijsystemen. De capaciteit van de lithium polymeer cel is afhankelijk van welk type en merk batterij het betreft, maar dit varieert grofweg tussen de 300 mAh en 8000 mAh. Qua apparatuur moeten deze batterijen met speciale laders worden geladen, en het is dus niet mogelijk dit met een reguliere NiCd/NiMH lader te doen.

Toepassingen van lithium oplaadbare batterijen:

  • Foto- en videoapparatuur
  • Laptops
  • Mobiele telefoons

Batterijen en accu's (29)

Hoe werkt een batterij?

Een batterij is een cel die door middel van interne chemische reacties elektrische energie kan afstaan. De cel bestaat uit een plus- en een minpool die gescheiden zijn door een laag van elektrolyt. De negatieve pool wordt via het apparaat waarin de batterij wordt gelegd in contact gebracht met de positieve pool en geeft op deze wijze elektriciteit af.

Wat is het verschil tussen eenmalige (primaire) en oplaadbare (secundaire) batterijen?

Bij zowel een eenmalige als een oplaadbare batterij ontstaat een chemische reactie die kan resulteren in een elektrische stroom. Het voornaamste verschil is dat een oplaadbare batterij (accu) bij opladen de elektrische energie uit het stopcontact weer terug kan omzetten in chemische energie; dit kan circa duizend keer. De oplaadbare batterij wordt daarom ook wel secundaire batterij genoemd (twee energierichtingen) terwijl de eenmalige batterij in vaktermen primaire batterij heet.

Wat is het verschil tussen droge en natte batterijen?

Een droge batterij (of accu) is volledig gesloten en onderhoudsvrij. Of je de batterij nu recht of ondersteboven houdt, zij levert altijd energie. Een natte batterij (of accu) daarentegen bevat een vloeistof (elektrolyt) die uitloopt als je de batterij niet in een kaarsrechte positie houdt. Vaak zijn deze batterijen niet volledig gesloten en niet geheel onderhoudsvrij. Tegenwoordig worden alleen nog maar niet mobiele accu's voor industriële toepassingen in natte vorm gemaakt. De consumentenbatterijen zijn allemaal droog.

Is de hoogte van de capaciteit bepalend voor de gebruiksduur?

Ja. Hoe hoger de capaciteit, hoe langer de batterij mee gaat. De capaciteit wordt uitgedrukt in Ampère uur (Ah) of milli-Ampère uur. (mAh). Je kunt meestal op de batterij zelf en op de verpakking lezen hoe hoog de capaciteit van de batterij is.

Wat betekent interne weerstand voor een batterij?

Bepaalde (chemische) systemen kunnen gemakkelijker energiestromen aan dan andere systemen. Naast de spanning (Volt) is ook de interne weerstand (Ohm) van de batterij belangrijk. Je kunt de interne weerstand van de batterij vergelijken met een kraan waar water door stroomt: is de interne weerstand laag, dan kan er veel water (stroom) door; is hij hoog, dan kan er weinig water (stroom) door. Dit is te vergelijken met het verschil tussen een grote en een kleine kraan. Batterijsoorten met een lage interne weerstand zijn respectievelijk nikkel-cadmium, nikkel-hydride, alkaline, foto-litium en kwikoxide. Een hogere interne weerstand hebben lithium, zinklucht, zilveroxide en zinkkool.

Wat betekent mAh precies?

De capaciteit en dus de gebruiksduur van een batterij hangt af van de stroomsterkte, uitgedrukt in duizendsten van Ampère, oftewel milli-Ampère (mA), vermenigvuldigd met het aantal uren (de h van 'hours', uren) dat de batterij stroom kan geven. Je kunt de werking vergelijken met een vat water waar een kraan aanzit. Hoe verder je de kraan opendraait, hoe hoger de stroomsterkte. Het aantal uren geeft aan hoe lang het duurt voor het vat (de batterij) leeg is.

Waarom hebben batterijen verschillende voltages?

Tussen de plus- en minpool van een batterij bestaat spanning. Aangezien de stroom tussen deze polen via het apparaat loopt, moet dit apparaat afgestemd zijn op een bepaalde spanning, anders werkt het apparaat niet. De bekendste staafbatterijen zijn 1,5 Volt. Sommige batterijsoorten wijken daarvan iets af. Vooral bij knoopbatterijen (bijvoorbeeld lithium 3 Volt) is het verschil in spanning van invloed op het niet of niet goed functioneren van het apparaat. Bij oplaadbare batterijen, die een lagere spanning hebben, is die lagere spanning in principe geen probleem. Een vergelijkbare alkaline batterij (niet oplaadbaar dus) begint weliswaar met 1,5 Volt, maar de spanning zakt na enige gebruikstijd zelfs onder de 1,2 Volt.

Welke spanning heeft welke batterij?

Lithium (blok)batterij 6V -> (Digitale) camera's

Lithium knoopbatterij 3V -> Rekenmachines

Zilveroxide knoopbatterij 1,55V -> Horloges

Alkaline staafbatterij 1,5V -> Audio, camera's, speelgoed

Alkaline knoopbatterij 1,5V -> Elektronische spellen

Zinkkool staafbatterij 1,5V -> Klokken, wekkers, zaklampen

Zinklucht knoopbatterij 1,4V -> Gehoorapparaten

Kwikoxide knoopbatterij 1,35V -> Fotocamera's, gehoorapparaten

Nikkel-cadmium oplaadbaar 1,2V -> Audioapparatuur, speelgoed

Nikkel-hydride oplaadbaar 1,2V -> Audioapparatuur, speelgoed, (digitale) cameras

Hoe lang geeft een batterij stroom af?

Dat is sterk afhankelijk van het type apparaat dat gebruikt wordt Bijvoorbeeld: We hebben een blister van 4 alkaline penlite batterijen van 1,5 Volt - 2500 mAh. De eerste batterij doen we in een wandklokje dat vermoedelijk 2 jaar lang zal werken. Die twee jaren hebben totaal 17.520 uren, terugrekenend verbruikt het klokje dus minder als 0,15 mA per uur. Dat klopt niet, want volgens de fabrieksspecificatie verbruikt het uurwerk 1 mA. Omdat hier de stroomafname echter zeer stabiel is, en ook de omgevingstemperatuur meewerkt, zal de batterij meer leveren dan oorspronkelijk berekend werd.

Twee andere batterijen doen we in een kleine radio die 300 mAh verbruikt. Zou je deze radio onafgebroken aan laten staan dan zal er ongeveer 8 uur muziek uit komen. Zet je hem zachter, dan wordt die tijd wat langer; zet je hem op de luidste stand, dan wordt de tijd minder. De laatste batterij gaat in een zaklampje met een 1,5 Volt, 1 Watt lampje. Als je de lamp laat branden tot de batterij leeg is zal dat ongeveer 3,5 uur duren.

Wat is energie?

Energie is spanning (Volt) x capaciteit (mAh). De hoeveelheid energie die een batterij geeft is dus niet gelijk aan de gebruiksduur (capaciteit), want ook de spanning bepaalt mede hoeveel energie een batterij kan afgeven.

Wat is het vermogen van een batterij?

De hoeveelheid power in een batterij is afhankelijk van twee factoren: de spanning (Volt) en de interne weerstand (Ohm). De kracht van een batterij wordt dus bepaald door enerzijds de mogelijkheid om een bepaalde energiestroom te kunnen leveren, en anderzijds de mogelijkheid om bepaalde stroomsterktes aan te kunnen. Power of vermogen is dus in feite de mogelijkheid om in korte tijd hoge stromen te kunnen leveren zonder dat de batterij daardoor te heet wordt.

Hoe ontstaat kortsluiting?

Als de plus- en minpool direct met elkaar in contact komen, ontstaat kortsluiting. De batterij werkt daarna niet meer. Kortsluiten moet worden vermeden, omdat door de hoge inwendige druk (hitte) gassen vrij kunnen komen. Dan bestaat de kans dat de batterij explodeert.

Komen de namen van de gebruikte metalen voor in de naam?

Meestal niet. Vanaf het begin van de batterijproductie is er nooit van een echte standaardisering sprake geweest. Bovendien is het vaak zo dat de beide polen uit meerdere materialen bestaan. Bij oplaadbare nikkel-cadmium batterijen is het toevallig wel duidelijk: nikkel is de pluspool en cadmium de minpool. Maar bij de meeste soorten wordt alleen het meest kenmerkende chemisch element genoemd (alkaline, lithium enz.)

Kunnen batterijen in de koelkast worden bewaard?

Ja, in principe is dit zelfs een zeer goede methode om zelfontlading tegen te gaan. Echter, de batterijen moeten ten allen tijde droog blijven. Om te voorkomen dat er vocht (condens) bij komt moeten ze dus in een absoluut luchtdichte verpakking in de koelkast worden bewaard. Als ze vervolgens weer uit de koelkast gehaald worden, moeten ze eerst acclimatiseren voordat ze weer uit de luchtdichte verpakking gehaald kunnen worden.

Kunnen moderne batterijen nog lekken?

Lekken was vroeger een vervelend bijkomend effect van de goedkopere zinkkool batterijen die tot het eind van de jaren zeventig de belangrijkste en meest verkochte batterijen waren. Bij gebruik werd de zinkmantel van de batterij door de chemische reacties als het ware opgevreten. In de jaren tachtig brachten de fabrikanten een verbeterde zinkkoolversie op de markt (dubbele zinkbeker tegen lekken) en een ander elektrolyt die ervoor zorgt dat de vloeistoffen in een batterij kristalliseren in plaats van uitlopen. Ook kwam de alkaline batterij op de markt (andere constructie en chemische samenstelling). De meeste producenten brengen sinds enkele jaren alleen de alkaline-, en een verbeterde zinkkool batterij op de markt. Oplaadbare batterijen hebben van nature geen last van lekken. Bij knoopbatterijen zit de deksel tegenwoordig zo goed dicht dat ook hier geen sprake van lekken meer kan zijn. Het blijft echter raadzaam ervoor te waken dat batterijen niet aan extreem hoge temperaturen worden blootgesteld.

Hoe lang zijn batterijen houdbaar?

Batterijen kennen een zogenaamde zelfontlading. Ook als de batterij niet wordt gebruikt, gaat op den duur de energie verloren. De mate van zelfontlading hangt af van allerlei in- en externe factoren, zoals de soort batterij en vooral de weers- en/of bewaaromstandigheden. Alkaline batterijen zijn zo'n 5 jaar houdbaar (zelfontlading circa 2-4% per jaar) en zinkkool batterijen zo'n 2 jaar (zelfontlading crica 4-6% per jaar). Lithium heeft een zeer lage zelfontlading en kan dan ook langer bewaard worden. Oplaadbare batterijen hebben met 1% per dag een zeer hoge zelfontlading, maar die kunnen weer bijgevuld worden. Oplaadbare knoopcellen tenslotte hebben een zelfontlading van ca 0,1% per dag.

Kunnen batterijen bij elke temperatuur worden gebruikt?

Als ze extreem koud worden, werken ze minder goed in het algemeen. In batterijen zitten zogenaamde elektronen die naarmate het kouder wordt steeds langzamer gaan bewegen en zo traag kunnen worden dat er helemaal geen stroom meer kan vloeien. Bij extreme hitte wordt de zelfontlading groter. De ene batterijsoort is overigens beter bestand tegen extreme weersomstandigheden dan de andere.

Met welke veiligheidsaspecten moet je rekening houden?
  • Altijd plus- op pluspool en min- op minpool van het apparaat plaatsen.
  • Maak nooit batterijen open.
  • Probeer niet zelf batterijen te lassen of te solderen.
  • Gooi nooit batterijen in het vuur.
  • Gooi geen batterijen in water.
  • Bewaar ze niet in een vochtige ruimte, zoals bijvoorbeeld koelkast, tenzij ze luchtdicht zijn verpakt.
Waarvoor gebruik je niet oplaadbare batterijen?

De belangrijkste toepassingen zijn vaak afgebeeld in de vorm van pictogrammen op de verpakking, zoals portable radio's, walkmans, camera's, speelgoed, klokken, wekkers, huishoudelijke apparaten, dicteerapparaten, afstandsbedieningen en zaklampen. Daarnaast zijn er nog ontelbare andere artikelen die werken op eenmalige batterijen. In een aantal van de genoemde artikelen kunnen ook oplaadbare batterijen worden gebruikt.

Waarom zijn kwik batterijen van de markt verdwenen?

Hoewel kwik batterijen gekenmerkt werden door relatief hoge spanningen en een lage interne weerstand (en dus prima batterijen waren en voor high-power toepassingen maar moeilijk te vervangen zijn door andere types), bevatten ze 30% van het milieubelastende zware metaal kwik. Wereldwijd is besloten de productie van deze soort te staken. Voor een klein aantal van deze batterijen is een vervangende zinklucht batterij op de markt.

Apparatuur wordt steeds kleiner, batterijen ook?

Ja, zeker als je dat over de laatste tien jaar bekijkt. De bekende staafbatterijen penlite (AA), en potloodcel (Micro, AAA) worden steeds populairder. De grotere typen, Baby (C, Engelse staaf) en Mono (D, grote staaf) worden nu veel minder gebruikt dan vroeger. Daarnaast zorgen nieuwe ontwikkelingen als NiMH en Li-ion ervoor dat steeds meer stroom in kleinere verpakking kan worden opgeslagen. Ook de knoopcellen ondergaan revolutionaire wijzigingen: wat bijvoorbeeld te denken van een creditcard batterij van 0,5 mm dik?

Welke apparaten en hun batterijen domineren in de toekomst?

Dat is nauwelijks te voorspellen, maar de veranderingen komen nu al razendsnel op ons af. Mobiele WAP-telefoons, media- en multimedia-apparaten, beeldtelevisie, mobiele beeldtelefoons, allemaal zullen ze de behoefte aan draagbare energie aanwakkeren.

Lithium-ion staat eigenlijk nog in de kinderschoenen, maar nu al is bekend dat nieuwe ongedachte ontwikkelingen in de batterijsector binnen enkele jaren op de markt zullen komen.

Komen er nog nieuwe batterijsoorten?

De nieuwste batterijsoort is de lithium-ion batterij. Dit zijn oplaadbare batterijen die extreem veel energie op een kleine ruimte bevatten. De energiedichtheid is zelfs meer dan 50% hoger dan die van NiMH. De capaciteit is weliswaar relatief laag, maar de spanning is extreem hoog. Li-ion batterijen zitten momenteel vooral in laptops, mobiele telefoons en digitale camera's. De techniek is nog relatief duur, dus het is nog afwachten wanneer dit ook in de standaard uitvoeringen op de markt komt.

Waar zullen in de toekomst de meeste batterijen verkocht worden?

Penlites en andere gangbare batterijen zullen voornamelijk door consumenten in de supermarkten, warenhuizen en drogisterijen gekocht blijven worden. Ook zijn er inmiddels vele webshops waar online batterijen gekocht kunnen worden. De professionele gebruiker heeft zijn eigen inkoop via de groothandel of inkoopcombinaties.

Gespecialiseerde winkels, fotozaken, elektronica-, telecom- en computerwinkels bijvoorbeeld, zullen voor hun specifieke vakgebied voorlopig nog wel marktleiders blijven, en voorlopers zijn in het sterk groeiend segment van oplaadbare batterijen. De kleine knoopcellen zullen wel lang het specialisme van de fotovakwinkels blijven.

Gaan er meer of minder batterijen verbruikt worden?

De verwachting is dat met het toenemen van de mobiliteit ook het verbruik van draagbare energie zal blijven groeien. Die groei zal echter minder zijn in de sector niet oplaadbare batterijen en steil toenemen in de oplaadbare soorten.

Wat zijn intelligente batterijen en komen ze ooit?

Ja, de met een chip uitgeruste batterijen waardoor ze in staat zijn om naast de energielevering ook de belangrijkste functies van het apparaat aan te sturen is geen toekomstdroom. Er zijn nu al batterijen op de markt, waarop je kan aflezen hoeveel stroom er nog in zit; straks kun je zien hoe vaak zij geladen is, wanneer dat de laatste keer was, wat z'n temperatuur tijdens het laden is enz.

Komen er ooit alternatieve draagbare energiebronnen?

De alternatieven zijn nog beperkt. Voor de geheugenfuncties van diverse apparaten (laptops, palmcomputers e.d.), kunnen zogenaamde E? proms worden gebruikt. Voorlopig zijn deze minichips nog erg kostbaar. Een batterij zal nog wel als hoofdenergiebron blijven dienen, ook bij zonne-energie.

Bij horloges zien we de ouderwetse automaat terugkomen, nu als kinetisch, maar de conclusie moet zijn dat batterijen de komende decennia nog wel de voornaamste bron van draagbare energie zullen blijven.

Hoe lang geeft een batterij stroom af?

Dat is sterk afhankelijk van het type apparaat dat gebruikt wordt Bijvoorbeeld: We hebben een blister van 4 alkaline penlite batterijen van 1,5 Volt - 2500 mAh. De eerste batterij doen we in een wandklokje dat vermoedelijk 2 jaar lang zal werken. Die twee jaren hebben totaal 17.520 uren, terugrekenend verbruikt het klokje dus minder als 0,15 mA per uur. Dat klopt niet, want volgens de fabrieksspecificatie verbruikt het uurwerk 1 mA. Omdat hier de stroomafname echter zeer stabiel is, en ook de omgevingstemperatuur meewerkt, zal de batterij meer leveren dan oorspronkelijk berekend werd.

Twee andere batterijen doen we in een kleine radio die 300 mAh verbruikt. Zou je deze radio onafgebroken aan laten staan dan zal er ongeveer 8 uur muziek uit komen. Zet je hem zachter, dan wordt die tijd wat langer; zet je hem op de luidste stand, dan wordt de tijd minder. De laatste batterij gaat in een zaklampje met een 1,5 Volt, 1 Watt lampje. Als je de lamp laat branden tot de batterij leeg is zal dat ongeveer 3,5 uur duren.

Welke algemene begrippen zijn van belang?
  • Voltage Voltage is de benaming voor de elektrische spanning van elektriciteit. Stroom is de eenheid elektriciteit die effectief uit het apparaat komt, uitgedrukt in ampère. Elke batterij beschikt over een weerstand; een onderdeel waar elektronen maar moeilijk doorheen kunnen stromen.
  • Wet van Ohm De relatie tussen stroom, spanning en weerstand wordt door Ohm in de volgende formule gevat (Wet van Ohm): I = U : R (oftewel: stroom is spanning gedeeld door weerstand). De stroom wordt dus groter als de spanning hoger of de weerstand kleiner wordt.
  • Capaciteit De opgegeven capaciteit is de maximale stroom(inhoud) die kan onttrokken worden bij een constante ontlading. Hoe hoger de capaciteit van de batterij, hoe langer deze mee gaat De capaciteit wordt uitgedrukt in Ampère uur (Ah) of milli-Ampère uur. (mAh). Je kunt meestal op de batterij zelf en op de verpakking lezen hoe hoog de capaciteit van de batterij is. De capaciteit en dus de gebruiksduur van een batterij hangt af van de stroomsterkte, uitgedrukt in duizendsten van Ampère, oftewel milli-Ampère (mA), vermenigvuldigd met het aantal uren (de h van 'hours', uren) dat de batterij stroom kan geven.
  • Opslagcondities De meest ideale omstandigheden voor opslag van batterijen zijn de volgende: Omgevingstemperatuur lager dan 18ºC, luchtvochtigheidsgraad lager dan 50%. Wanneer de omgevingstemperatuur hoger is dan deze 18ºC wordt de kans op zelfontlading groter. Bij een luchtvochtigheid boven de 50% neemt de kans op corrosie toe.
  • Start, tractie en stand-by Dit zijn batterijen (accu’s) die worden ondergebracht bij de loodaccu’s; een speciaal soort batterijsysteem.

    - Start accu’s moeten een zeer grote hoeveelheid stroom gedurende een zeer korte periode (enkele seconden) kunnen leveren. Daarom is het noodzakelijk dat de batterijcellen een groot oppervlak hebben dat in aanraking komt met het zuur. Situaties waarin deze gebruikt worden zijn bijvoorbeeld landbouwproducten.

    - Tractie accu’s worden toegepast bij werkzaamheden waarbij regelmatig diepe ontladingen optreden en de batterij elke dag wordt herladen. Deze worden vaak toegepast in de scheepvaart en elektrische voertuigen.

    - Stand-by accu’s zijn ontwikkeld voor no-break toepassingen. De stand-by accu wordt gebruikt als ergens de stroomvoorziening weggevallen is, kortom als back-up stroom. Deze accu’s kenmerken zich daardoor door een zeer geringe zelfontlading.

  • Solar technologie Technologie waarbij de batterij opgeladen wordt door zonnestralen. Door het installeren van een zonnepaneel kan er energie onttrokken worden uit het (zon)licht waarmee de accu geladen kan worden. Het elektrisch vermogen dat een zonnepaneel direct kan leveren, wordt bepaald door het celmateriaal, de positie en het oppervlak. Een vierkante meter zonnepaneel levert grofweg 100 Watt piek aan elektriciteit, oftewel 6A. Meer ’meters’ plaatsen betekent meer elektrische opbrengst.
  • High drain en low drain batterijen High drain en low drain zijn feitelijk de Engelse (maar in de branche standaard-) benamingen voor hoge stroom en lage stroom. Wat bepaalt nu of een batterij hoge of lage stroom afgeeft? Dit heeft te maken met de inwendige weerstand van de batterij. Wanneer de batterij een hoge inwendige weerstand bezit, kan deze geen hoge stroom leveren. We spreken dan dus van low drain batterijen. Batterijen met een lage interne weerstand zijn wel in staat hoge stroom te leveren. Dit zijn high drain batterijen.

Laders (3)

Waar moet ik op letten bij het laden van batterijen?

Een paar praktische tips:

  • Laad nooit primaire batterijen op. Deze worden heet en kunnen gaan lekken of zelfs exploderen.
  • Laad oplaadbare batterijen de eerste keer volledig op. Ze worden namelijk ongeladen door de fabrikant geleverd. Deze eerste keer laden duurt altijd langer dan normaal en moet bij voorkeur op de langzame manier gebeuren (dus niet snelladen).
  • Laad de batterij niet op in een koude omgeving (onder 0°C). Eenmaal geladen zijn ze overigens wel bij kou uitstekend te gebruiken.
  • Zorg dat de batterij de eerste keer altijd volledig wordt opgeladen; niet halverwege het laadproces uit de lader nemen, dit is zeer nadelig voor de batterij. Voor de levensduur van de batterij is het bovendien van belang dat de batterij eerst geheel opgebruikt (of elektronisch ontladen) moet zijn, alvorens weer op te laden. De eerste keer, of na langdurige rust, kan het voorkomen dat de batterij niet volledig geladen wordt en haar capaciteit niet haalt. Door de batterij dan volledig te ontladen en weer op te laden wordt de capaciteitsopname bevorderd.
  • Voor het gebruiksgemak van NiMH-batterijen is het vaak gewenst dat batterijen binnen 1 à 2 uur vol zijn. Gezien de samenstelling van NiMH-batterijen is snelladen binnen die tijd niet aan te bevelen en de specifiek voor deze NiMH-cellen gemaakte laders doen er dan ook minstens 3 à 4 uren over.
  • Na het laadproces moet de lader kunnen overschakelen op druppellading. Als de batterijen na het laden nog enkele dagen (of weken) in de lader blijven zitten, zorgt de druppellaadstroom ervoor dat de batterij steeds vol blijft. De zelfontlading wordt dan gecompenseerd doordat de lader extra energie ‘bijdruppelt’.
Welke lader is het best bruikbaar?

Er zijn helaas veel niet-goedgekeurde en slechte laders op de markt. Ze zijn wel vaak lekker goedkoop, maar ze benutten de oplaadbare batterij maar deels. Een goede lader voldoet aan de volgende eigenschappen:

  • Snelladen. Voor het gebruiksgemak van NiCd batterijen is het vaak belangrijk dat batterijen binnen 1 à 2 uur vol zijn. Gezien de samenstelling van NiMH batterijen is snelladen binnen die tijd niet aan te bevelen en de specifiek voor deze NiMH-cellen gemaakte laders doen er dan ook minstens 3 à 4 uren over.
  • Automatische laadstroom. Het is belangrijk dat de lader een ingebouwde controle op de juiste laadstroom voor het betreffende batterijtype heeft.
  • Bescherming tegen overladen. Goede laders hebben een automatische timer, of een elektronische controle op overlading die ervoor zorgt dat het laden stopt als de batterij volledig is volgeladen. Bij ongecontroleerde overlading kan de batterij zo heet worden dat door de chemische processen het ventiel openspringt. Batterijen die veel te heet zijn geworden, gaan bovendien inwendig kapot, zodat je er niets meer aan hebt.
  • Druppellading. Na het laadproces moet de lader kunnen overschakelen op druppellading. Als je de batterijen na het laden nog enkele dagen (of weken) in de lader laat zitten, zorgt de lader ervoor dat de batterij steeds vol blijft. De zelfontlading wordt dan gecompenseerd doordat de lader extra energie bijdruppelt.
Waarop te letten bij het opladen?

Een paar praktische tips:

  • Laad nooit primaire batterijen op. Deze worden heet en kunnen gaan lekken of zelfs exploderen.
  • Laad oplaadbare batterijen de eerste keer volledig op. Ze worden namelijk ongeladen door de fabrikant geleverd. Deze eerste keer laden duurt altijd langer dan normaal en moet bij voorkeur op de langzame manier gebeuren (dus niet snelladen).
  • Laad de batterij niet op in een koude omgeving (onder 0°C). Eenmaal geladen zijn ze overigens wel bij kou uitstekend te gebruiken.
  • Zorg dat de batterij de eerste keer altijd volledig wordt opgeladen; niet halverwege het laadproces uit de lader nemen, dit is zeer nadelig voor de batterij. Voor de levensduur van de batterij is het bovendien van belang dat de batterij eerst geheel opgebruikt (of elektronisch ontladen) moet zijn, alvorens weer op te laden. De eerste keer, of na langdurige rust, kan het voorkomen dat de batterij niet volledig geladen wordt en haar capaciteit niet haalt. Door de batterij dan volledig te ontladen en weer op te laden wordt de capaciteitsopname bevorderd.
  • Voor het gebruiksgemak van NiMH-batterijen is het vaak gewenst dat batterijen binnen 1 à 2 uur vol zijn. Gezien de samenstelling van NiMH-batterijen is snelladen binnen die tijd niet aan te bevelen en de specifiek voor deze NiMH-cellen gemaakte laders doen er dan ook minstens 3 à 4 uren over.
  • Na het laadproces moet de lader kunnen overschakelen op druppellading. Als de batterijen na het laden nog enkele dagen (of weken) in de lader blijven zitten, zorgt de druppellaadstroom ervoor dat de batterij steeds vol blijft. De zelfontlading wordt dan gecompenseerd doordat de lader extra energie ‘bijdruppelt’.

Milieu (6)

Zijn batterijen schadelijk voor het milieu?

Uit vrijwel alle batterijen zijn de laatste jaren alle schadelijke stoffen verwijderd. Alleen NiCd oplaadbaar en loodaccu's bevatten nog zware metalen. Veel van deze batterijen worden volgens Europese richtlijnen al apart ingezameld. De batterij-industrie is druk bezig alternatieve uitvoeringen voor deze batterijen te ontwikkelen om zo het milieuschadelijk aandeel geheel te reduceren. De NiMH- en zinklucht batterij is een voorbeeld van deze ontwikkelingen. Ook Li-ion is daar een voorbeeld van.

Waar wordt de verwijderingsbijdrage voor gebruikt?

Vanaf de productie tot aan de consument wordt een per batterijsoort en -maat verschillend bedrag doorberekend, de zogenaamde verwijderingsbijdrage. De Stichting Batterijen (Stibat) heeft een uitvoeringsplan opgesteld voor de inzameling en verwerking van afgedankte batterijen. Momenteel wordt ca 80% spontaan ingezameld en waar technisch mogelijk al gerecycled.

Waar kunnen batterijen worden ingeleverd?

Particulieren en bedrijven kunnen verbruikte batterijen en battery-packs inleveren bij hun gemeente (chemokars, chemodepots, chemobox). Tevens hebben veel winkels een zogenaamde batterij-emmer in hun winkel, waar de consument zijn oude batterijen in kan deponeren.

Wat gebeurt er met de ingezamelde batterijen?

Het grootste gedeelte wordt momenteel al volledig gerecycled. Bij NiCd en knoopbatterijen zijn er geen problemen meer. Een groot probleem vormen wel de nog op de markt zijnde kwik batterijen, omdat de huidige verwerkingsmachines alleen 100% kwikloze batterijen kunnen verwerken. Aangezien de productie en daarmee de verkoop van kwik bevattende batterijen sinds enkele jaren gestopt is, mag worden verwacht dat dit probleem zichzelf binnenkort heeft opgelost.

Wat betekenen de milieusymbolen op de batterijverpakking?

Het officiële recyclesymbool is de cirkel met 3 ronde pijlen. Batterijen die nog zware metalen bevatten, vallen onder de Europese Richtlijn 157 en moeten worden voorzien van een speciaal logo (doorgestreepte vuilnisbak). Deze logo's moeten de consument aanzetten tot het inleveren van de batterij i.p.v. het klakkeloos weggooien in de afvalemmer.

Moeten batterijverpakkingen ook aan bepaalde eisen voldoen?

Ja. Een Richtlijn bepaalt dat verpakkingen zo veel mogelijk gereduceerd moeten worden en in elk geval ook gerecycled moeten kunnen worden.

Noodverlichting (11)

Wat is noodverlichting?

Noodverlichting, ook wel E-Light (=Emergency Light) genoemd, zorgt ervoor dat door middel van een separate voedingsbron bij uitval van de netspanning, mensen het gebouw op een veilige manier kunnen verlaten. Op deze pagina vindt u de belangrijkste informatie omtrent noodverlichting.

Voor noodstroomarmaturen wordt gebruik gemaakt van oplaadbare batterijen. In veruit de meeste gevallen wordt gebruik gemaakt van NiCd batterijen. De gebruikte batterijen dienen een hogere capaciteit te hebben dan de standaard series en tevens geschikt te zijn om te functioneren in een omgeving met een uitzonderlijk hoge temperatuur. Inmiddels zijn ook andere technieken, zoals NiMH, in opkomst maar vooral in situaties waar buitengewone temperaturen aan de orde zijn is het gebruik van NiMH (nog) niet mogelijk. Noodverlichting is een veiligheidsproduct, dus worden er hoge eisen gesteld aan de betrouwbaarheid van de componenten (en dus ook aan de batterijen) die gebruikt worden.

Welke regelgeving is er?

Er is een aantal wetten en normen ontworpen om genoemde veiligheid te garanderen:

NEN-EN 1838

De NEN-EN 1838 definieert de verplichte lichttechnische voorschriften waaraan noodverlichting in gebouwen moet voldoen. Deze norm bepaalt onder andere dat een noodverlichtingsarmatuur bij netuitval gedurende minstens 1 uur de vluchtweg moet verlichten met minstens 1 lux (autonomie).

NEN 1010

Ook in de NEN 1010 worden diverse eisen gesteld waaraan een noodverlichtingsinstallatie moet voldoen. Naast vluchtwegverlichting (1 Lux) eist de NEN 1010 ook nog noodverlichting voor zogenaamde kritieke ruimten (10 Lux). In de NEN 1010 zijn ook diverse technieken opgenomen.

De NEN-EN 1838 onderscheidt 3 soorten noodverlichting:
  • Vluchtroute verlichting Deze verlichting dient ertoe dat vluchtmogelijkheden duidelijk herkend worden en veilig gebruikt kunnen worden. Dit bestaat uit verlichting van de vluchtroute zelf, en de aanduiding ervan. Deze vluchtwegaanduiding bestaat uit de bekende pictogrammen.
  • Anti-paniekverlichting Deze verlichting moet ervoor zorgen dat mensen naar een plek worden geleid waar de vluchtroute herkend wordt, met als doel paniek te voorkomen.
  • Verlichting van werkplekken met verhoogd risico. Wanneer op een werkplek het licht uitvalt, is het de bedoeling dat deze noodverlichting ingezet wordt om de mensen op de werkplek de gelegenheid te geven om hun werk af te maken. Wanneer het een gevaarlijk situatie betreft, kunnen zij nadat zij de gevaarlijke werkzaamheden hebben afgemaakt, door middel van deze noodverlichting veilig een uitweg vinden.
Wat is de NVFN?

De Nederlandse Vereniging van Fabrikanten van Noodverlichting (NVFN) wordt gevormd door de toonaangevende noodverlichtingfabrikanten op de Nederlandse markt. De NVFN heeft als doel duidelijkheid te creëren wat regelgeving en normering van noodverlichting aangaat.Op de website van de NVFN is een schat aan informatie over noodverlichting te vinden en te bestellen. Een uitgebreide sectie met FAQ’s geeft antwoord op de meest uiteenlopende vragen omtrent noodverlichting.

Kijk voor meer informatie dus op www.nvfn.nl.

Wanneer noodverlichting gebruiken?

Noodverlichting kan verschillende doeleinden dienen. Daarom is noodverlichting niet altijd ingeschakeld.

  • Alleen bij nood: In deze situatie brandt de noodarmatuur normaal gesproken niet, maar wordt deze geactiveerd in geval van stroomuitval. De verlichting wordt dan gevoed door de batterij van de lamp zelf of via een centrale voedingskast.
  • Geschakeld: In dit geval kan de verlichting worden meegeschakeld met de normale verlichting, maar kan ook worden toegepast in nachtverlichting. Als de stroom uitvalt wordt de armatuur automatisch ingeschakeld, ook als deze uitgeschakeld staat. De stroomvoorziening wordt aangeboden via een eigen batterij of via een centrale voedingskast.
  • Continu: De noodverlichting brandt altijd. Wanneer de stroom wegvalt wordt de armatuur gevoed door zijn eigen batterij. Wanneer er gewoon netspanning aanwezig is, wordt de lamp hierdoor continu gevoed.
Wat is van belang voor onderhoud en testing?

Om verzekerd te zijn van werkzame noodverlichting in kritieke situaties, is onderhoud van groot belang. Bovendien is onderhoud en inspectie in veel gemeenten vereist voor een geldige gebruiksvergunning. Ook controle van de accu dient periodiek (minimaal eenmaal per jaar) te gebeuren. Vervanging van de accu om de 4 jaar wordt aanbevolen.

Wat biedt Elfa op het gebied van noodstroom?

Elfa heeft als policy om alleen die batterijen in het assortiment te voeren die aan de genoemde NEN-voorwaarden voldoen. Dit zijn batterijen van de merken GP en Saft. Daarnaast bieden wij vele assemblage mogelijkheden waardoor de kans groot is dat wij uw wensen op het gebied van E-light packs kunnen vervullen. Klik hier voor een schematisch overzicht van de mogelijkheden die Elfa biedt op dit gebied.

In welke maten zijn de E-light packs verkrijgbaar?

Bij batterijen voor noodstroom wordt er slechts een beperkt aantal maten cellen gevoerd. Deze maten zijn:

Type cel lengte/mm diameter/mm mAh
sub-C cel 42,2 22,2 1200 en 1600
C cel 47,9 25,6 2200 en 2500
½ D cel 36,8 32,3 2500
D cel 60,3 32,4 4000 en 4500
Uit hoeveel cellen kan een E-light pack bestaan?
2 cellen (2,4 V)
3 cellen (3,6 V)
4 cellen (4,8 V)
5 cellen (6,0 V)
6 cellen (7,2 V)
Wat betekent configuratie Stick en SBS?
  • Configuratie Stick: de cellen zijn op elkaar geassembleerd.
  • Configuratie SBS (Side by Side): de cellen zijn naast elkaar geassembleerd.
In welke uitvoeringen zijn de E-light packs beschikbaar?

E-light packs zijn verkrijgbaar in Sub-C, C en D cellen:

  • Met of zonder soldeerlippen
  • Met of zonder krimpkous
  • Faston lippen recht 4,8 mm
  • Faston lippen Z 4,8 mm
  • Faston lippen U 4,8 mm
  • Faston lippen + 4,8 / – 6,3 mm
  • Faston contra lippen + 6,3 / - 2,8 mm
  • Van Lien connector
  • Famostar connector
  • 30 cm snoer

Ook beschikbaar: D cellen: Alleen in SBS opstelling; met of zonder krimpkous.

Van welke batterijmerken verkoopt Elfa E-light packs?

Elfa verkoopt E-light packs van de volgende merken:

  • Saft NiCd hoge temperatuur cellen
  • GP NiCd hoge temperatuur cellen
  • GP NiMH hoge temperatuur cellen