Veilig verlicht aan het werk

Of een lamp wel of niet ATEX-gecertificeerd is kan men zien op de behuizing van de lamp. De certificering is er in gedrukt. Dit bestaat uit een aantal coderingen. Deze ATEX-coderingen en hun betekenissen zijn de volgende:

• CE: Deze code onderschrijft dat het product aan alle gestelde kwaliteitseisen van de EU voldoet.
• Ex: Het specifieke teken voor explosiepreventie.
• G, D of GD: Toepasbaar in gas (G), stof (D) of beide (GD) atmosferen.
• E Ex: Goedgekeurd voor gebruik in explosieve ruimten volgens de laatste gemeenschappelijke Europese eisen.
• E ib: Mate van bescherming.
• IIA, IIB of IIC: De gas groep waarbinnen het product valt. (Bij IIA is het risico op ontvlamming het kleinst, bij IIC het grootst).
• T1 t/m T6: Temperatuurclassificatie van de gebruikte gloeilamp. Classificatie naar de maximumtemperatuur van de oppervlakte, waarbij T1 de hoogste temperatuur heeft en T6 het laagste.

Een ATEX certificering dient te worden afgegeven door een notified body zoals KEMA of DEMKO. Indien de lamp door een niet gecertificeerd keuringsinstituut wordt beoordeeld is de zone waarin de certificering wordt toegekend, maximaal 2. Dit is de laagste beschermingsklasse. Voor meer informatie over ATEX kijk hier.

Lumen (lm) geeft aan hoeveel licht een lamp in totaal uitstraalt. Het is dus de totale lichtopbrengst van de lichtbron, ongeacht waar je staat. Een lamp heeft altijd hetzelfde aantal lumen, of je hem nu in een kleine meterkast of op een grote bouwplaats gebruikt. Welke hoeveelheid lumen je nodig hebt hangt o.a. af van de grootte en hoogte van de ruimte die je wilt verlichten.

‍

Lux (lx) zegt iets over hoeveel van dat licht ergens aankomt. Lux is de lichtopbrengst per oppervlak (per m²) op een bepaalde plek en is daarom afhankelijk van afstand en locatie.
Een simpel voorbeeld: een lamp met 10 lumen kan een kleine ruimte prima verlichten, maar op een grote bouwplaats merk je daar weinig van, omdat de luxwaarde op die afstand te laag wordt.

‍

ATEX wordt gedreven door EU-wetgeving, terwijl IECEx een vrijwillig certificatieschema is. Beide bieden echter een geaccepteerde manier om aan te tonen dat aan de IEC-normen wordt voldaan. Het verschil tussen ATEX en IECEx is in eerste instantie dat ATEX alleen geldig is in de EU en IECEx wereldwijd geaccepteerd.

‍Kijk hier voor meer informatie over ATEX.

LED staat voor Light Emitting Diode, en wordt gezien als het lichtsysteem van nu en de toekomst.

LED's kunnen gezien worden als de opvolgers van gloeilampen. Gloeilampen brengen als nadeel met zich mee dat na enige tijd het gloeidraad doorbrandt. Bij LED's is dit niet het geval omdat er geen gebruik wordt gemaakt van gloeidraad.

LED's zetten de stroom direct om in licht. Op deze manier wordt er veel minder stroom verbruikt. Bij een normale lamp moet eerst de stroomdraad gaan gloeien. Een ander voordeel is de veel langere levensduur van LED's. Een LED kan meer dan tien jaar achter elkaar branden zonder stuk te gaan.

De voordelen van LED-verlichting:

• Zeer zuinig met stroom: veel licht voor weinig energie.
• Extreem lange levensduur (20.000-100.000 uur)
• LED's kunnen eigenlijk niet kapot en is goed bestand tegen trillingen doordat een kwetsbare gloeidraad ontbreekt.
• Kan temperatuurverschillen aan.
• Met lenzen kan er 'gespeeld' worden met de lichtbundel uit een LED. Men kan bijvoorbeeld de bundel breder of smaller maken.

De nadelen van LED-verlichting (vooral bij 'oudere LED's):

• De kleur van het licht neigt naar blauw

Bij ATEX wordt gesproken over gevarenzones.

De omgevingsatmosfeer en de heersende omstandigheden op de werkplek zijn allesbepalend voor de installatiemethoden van het toe te passen materieel en de keuze van de te gebruiken arbeidsmiddelen. Het is daarom een eerste vereiste dat er een gevarenzone indeling wordt gemaakt van de gebieden die met het oog op gas- en stofexplosiegevaar gevaarlijk zouden kunnen zijn.

Die potentieel gevaarlijke gebieden worden op grond van frequentie en duur van het optreden van een explosieve atmosfeer in gevarenzones onderverdeeld:

• Zone 0, 1 en 2: bij kans op een gasontploffing (een mengsel van brandbaar gas, damp of nevel met lucht).
• Zone 20, 21 en 22: bij kans op een stofontploffing (een wolk brandbare stof).

Hierbij geldt dat het laagste getal de gevaarlijkste zone aangeeft. Naarmate een gevarenzone zwaarder is ingedeeld worden er ook strengere eisen gesteld aan de inrichting van de werkomgeving en aan de toepassing en het gebruik van materieel en beveiligingssystemen.

Voor meer informatie over ATEx kijk hier.

‍

Er zijn een groot aantal fittingen mogelijk aan de verschillende lampen. Hieronder de meest voorkomende:

• Schroeffittingen: de bekendste zijn de kleine (E14) en de grote (E27). Daarnaast kennen we ook de Goliath-fitting (E40).
• Steekfittingen: dit betekent dat de lamp één of meerdere voeten heeft, waardoor hij in één beweging in de fitting gestoken kan worden. Deze klemt de voet(en) meestal automatisch vast, maar soms moet er geschroefd worden. Steekfittingen zijn er van heel klein tot vrij groot.
• TL-fittingen: rechte tl-buizen hebben allemaal een eigen fitting-systeem.
• Bajonetfittingen: deze fittingen worden in de lamp geduwd waardoor de pinnetjes aan de zijkant achter een opening kunnen blijven haken.